Paus Leo XIV bemiddelt voor humanitaire wapenstilstand in Olesjky
Paus Leo XIV bemiddelt voor humanitaire wapenstilstand in Olesjky
Paus Leo XIV heeft via directe diplomatie met Vladimir Poetin en Volodymyr Zelenski een humanitaire wapenstilstand bereikt in de door Rusland bezette stad Olesjky. Deze actie, ondersteund door Amerikaanse bemiddeling, stelt hulpverleners in staat om voedsel te leveren en burgers te evacueren uit de belegerde regio.
Dankzij directe diplomatieke inspanningen van paus Leo XIV is een humanitaire wapenstilstand tot stand gekomen in de stad Olesjky, gelegen in de door Rusland bezette regio Cherson. Deze actie heeft hulpverleners de mogelijkheid geboden om voedsel te leveren en burgers te evacueren uit de zwaar belegerde stad, die al geruime tijd afgesneden is van de buitenwereld.
De wapenstilstand, die in werking bleef tot 2 november, geldt als de langste vrede sinds het begin van de Russische invasie. Het resultaat is het fruit van intensief overleg waarbij niet alleen de heilige stoel, maar ook de Verenigde Staten een bemiddelende rol speelden. De paus heeft volgens berichten direct contact opgenomen met de Russische president Vladimir Poetin en de Oekraïense president Volodymyr Zelenski om tot dit akkoord te komen.
Paus Leo XIV, die pas kort geleden werd gekozen en zijn naam leent aan de vroegere paus Pius X (Louis-Marie Prevost), heeft de situatie van de inwoners van Olesjky publiekelijk benadrukt. Hij omschreef de stad als een plek waar de bevolking wordt verstikt door de oorlog en honger, zonder vluchtwegen voor de overlevenden. In zijn boodschap tijdens de engelengebed op 1 november noemde hij de recente humanitaire actie een 'nodig gebaar van menselijkheid'.
"Ik hoop dat de samenwerking tussen de partijen, die dit noodzakelijke gebaar van menselijkheid mogelijk heeft gemaakt, de wil tot dialoog zal doen groeien en zal leiden tot nieuwe concrete vreedzame initiatieven", aldus de paus. Hij riep op om de deur voor onderhandelingen open te houden, zelfs in tijden van conflict.
De diplomatieke route begon al vroeg in het pontificaat van Leo XIV. Op 8 mei 2025, kort na zijn verkiezing, sprak hij vanuit de loggia van de Sint-Pietersbasiliek over een 'ontwapende vrede' en riep hij op tot het bouwen van bruggen via dialoog. Enkele dagen later, tijdens een ontmoeting met patriarchen van Oosters-christelijke kerken in de Paulusvi-vergaderzaal, legde hij uit dat vrede niet slechts het stilzwijgen na een conflict is, maar een geschenk dat gericht is op mensen en hun leven.
De paus benadrukte dat zijn pontificaat zich zal inzetten voor ontmoetingen tussen vijanden. "Laten we elkaar ontmoeten, dialogerend, onderhandelen! De oorlog is nooit onvermijdelijk", zei hij tegen wereldleiders. Hij waarschuwde dat wapens problemen niet oplossen, maar vergroten, en dat geschiedenis zal schrijven wie vrede zaait, niet wie slachtoffers oogst.
Deze visie wordt ondersteund door de diplomatieke missies van het Vaticaan. Kardinaal Matteo Zuppi, de speciale gezant van de paus voor humanitaire kwesties, heeft meerdere malen gereisd naar Rusland en Oekraïne. Zijn missies richten zich op delicaat onderwerpen zoals de uitwisseling van gevangenen, het zoeken naar vermiste personen en de terugkeer van kinderen naar hun families. De situatie in Olesjky is een centraal thema geworden in zijn recente werk.
Ook andere hoge kerkleiders hebben bijgedragen aan de hulpverlening. Aartsbisschop Paul Richard Gallagher, secretaris voor betrekkingen met staten, bezocht Moskou, terwijl aartsbisschop Luis Marín de San Martín, de pauselijke almonier, hulp bracht aan uitgemergelde bevolkingsgroepen in de buurt van het front in Zaporizjzhia.
De humanitaire corridor in Olesjky is een zeldzaam moment van verlichting in een conflict dat vaak wordt gekenmerkt door escalatie. Grootaartsbisschop Sviatoslav Shevchuk van de Grieks-Katholieke Kerk van Oekraïne heeft gewaarschuwd dat er veel andere steden zijn die op dezelfde manier lijden en hulp nodig hebben. Zijn waarschuwing kwam kort nadat Russische bommen een school in Zaporizjzhia troffen die werd gebruikt voor de distributie van hulp, wat tot tientallen doden leidde.
Ondanks deze tegenslag blijft het Vaticaan vasthouden aan de strategie van dialoog. Paus Leo XIV verwijst in zijn eerste encycliek naar de 'beschaving van de liefde' als een alternatief voor de 'cultuur van de macht'. Hij benadrukt dat vrede geen slogan is, maar een daad van nederigheid en volharding die geschiedenis kan maken.
De bereikte wapenstilstand in Olesjky wordt gezien als een bewijs dat onderhandelingen tussen vijanden mogelijk zijn. Het biedt een tijdelijke verlichting voor de burgers, maar het conflict zelf blijft onopgelost. De internationale gemeenschap en de kerkelijke leiders blijven pleiten voor duurzame oplossingen, wetende dat de weg naar vrede vol met hindernissen ligt.
Y.Niessen--JdB
